Het dorpscafé

Een vijfde van alle Belgische cafés staat in een gemeente met minder dan 15.000 inwoners: 2.169 zaken in 313 gemeenten. Dat is de stille meerderheid van dit land — geen terrasjes op een plein in de stad, maar één zaal met een toog, een biljart en een verenigingslokaal achteraan.

Waar er het meeste staan, per inwoner

Bovenaan staat Herstappe, met 88 inwoners de kleinste gemeente van België en precies één café. Dat cijfer is een rekenkundige grap, maar de rest van de lijst niet: Bouillon, La Roche, Houffalize en Vresse-sur-Semois zijn Ardense toeristendorpen die op wandelaars en zomergasten draaien, net zoals de kustgemeenten dat op strandgangers doen.

Daartussen staan de echte dorpsgemeenten: Lo-Reninge, Vleteren en Heers, landbouwgemeenten in de Westhoek en Haspengouw waar het café geen toeristische functie heeft maar een sociale.

Hoeveel gemeenten hebben er nog maar een handvol?

In 36 gemeenten staat er precies één café op de kaart. Voor wie daar woont, is dat geen statistiek maar de enige plek waar het dorp samenkomt. In 19 gemeenten staat er volgens de kaart geen enkele — al is dat vaker een gat in de gegevens dan een dorp zonder toog.

Waarom juist het dorpscafé slecht gedocumenteerd is

Alles wat deze site over een café weet, komt van vrijwilligers die OpenStreetMap bijhouden, en die zitten niet gelijk verspreid over het land. Drie gevolgen:

De uren ontbreken vaker. Een dorpscafé dat opengaat wanneer de uitbater beneden komt, heeft geen uren om te noteren — het hele land heeft er maar bij één op de vier, en op het platteland ligt dat nog lager.

Het terras is onzichtbaar. De tuin achter het café ziet niemand vanaf de straat, dus staat hij nergens.

Het contact ontbreekt. Van alle Belgische cafés hebben er 7.569 geen enkel contactgegeven — geen telefoon, geen website, geen Facebook. Dat aandeel is in kleine gemeenten het grootst.

Kortom: de kaart onderschat het dorpscafé systematisch. Wie op de gemeentepagina van een kleine gemeente drie zaken ziet staan zonder verdere gegevens, moet daaruit niet besluiten dat er weinig te beleven valt.

Wat je wél kan doen

• Gebruik de radar en de gemeentepagina’s. Vier ingangen, en waar elk goed in is.
• Kijk naar de buurgemeenten. Onderaan elke gemeentepagina staan de zes dichtstbijzijnde gemeenten met cafés. Op het platteland is dat vaak het echte zoekgebied.
• Bel. Bij 1.518 cafés staat een nummer, en juist in een dorp is dat het snelste antwoord op “zijn jullie vanavond open?”.
• Vul aan wat je weet. Van jouw stamcafé ken jij de uren, de naam van de zaak en of er een tuin is. Het correctieformulier onderaan elke pagina bestaat precies voor dat soort kennis, die nergens anders te halen is.

Meer cijfers over hoe de cafés zich over het land verdelen, staat in waar de meeste cafés staan en cafés per provincie.